Makale portfolyosu olarak tez çalışması

Daha önce lisansüstü tez çalışmalarının sözlü savunmayla değerlendirilmesinin tek geçerli yöntem olmadığını ve özellikle Avusturalya’da yazılı değerlendirme sürecinin çok yaygın olarak uygulandığını pejifa!‘da konu etmiştim. Tez çalışmalarına dair alternatif uygulamaların bir diğer örneği de tezin biçimsel özellikleri ve formatına dair.

Tez çalışmaları sadece giriş, sonuç, literatür taraması ve araştırma verilerinin incelemesinden oluşan, baştan sona bütünlüklü bir metin olarak kurgulanmıyor. Bir konu etrafında hazırlanan birkaç yayınlanmış ya da yayınlanmaya hazır makalenin, bir arada değerlendirildiği bir giriş bölümüyle birlikte sunulduğu portfolyolar da doktora tezi kapsamında değerlendirilebiliyor.

Bu çalışma biçimi, özellikle Avrupa’da, giderek artarak doktora tezi olarak kabul ediliyor.   Ama en geniş uygulama sahası İskandinav ülkeleri olduğu için, İskandinav doktora modeli olarak da tanınıyor. Örneğin, İsveç’te normal doktora çalışmasının 4 yıl sürmesi bekleniyor ve bu süre zarfında araştırmacının kendi içerisinde bir bütünlüğü olan 4-5 makale yazması bekleniyor. Bu makalelerden 1-3 tanesinin yayınlanmış olması, geri kalanların da yayınlanmaya hazır metinler olması isteniyor. Bazı ülkelerde yayınlanmış çalışma olması zorunluluğu bulunmuyor. Bazılarındaysa, tüm makalelerin yayınlanmış ya da yayınlanmak üzere kabul almış olma zorunluluğu var.

Bu makaleler bir danışmanın süpervizörlüğünde hazırlanıyor ve diğer modellerde olduğu gibi üç kişiden oluşan tez değerlendirme komitesine karşı savunuluyor. Başarılı bulunursa, araştırmacı doktor ünvanı elde ediyor.

Bu model başarılı bulunmuş tezlerin tozlu kütüphane raflarına kaldırılarak kimsenin ilgilenmediği, haberdar olmadığı çalışmalar olarak unutulup gitmemesinin önüne geçen bir model olarak işliyor. Örneğin; bu modelle doktor ünvanı kazanmış olan bir araştırmacı, doktora eğitim sürecinin erken evrelerinde makale hazırlama ve bunu akademik mecralarda diğer araştırmacılarla paylaşma deneyimini ve becerisini kazandığını anlatıyor. Böylelikle, doktor ünvanı kazanmanın, sadece akademik bir çalışmayı tamamlayıp bunu raporlamakla sınır olmadığı, üretilen bilginin makale formatında okuyuculara sunulduğu bir eğitim süreci temin edilmiş oluyor.

Fakat; bu modelin teknik olarak uygulanabilirliğine dair bazı çekinceler de yok değil. Örneğin, hangi kapsamdaki makalelerin makale portfolyosu içerisinde kabul edilebileceğine dair standartları belirlemek oldukça güçleşebiliyor. İlk elden, makale uzunluklarının çok değişken olması nedeniyle, kısa makalelerin de (örneğin 2000 kelimelik) portfolyo içerisinde kabul edilip edilemeyeceğine dair kurumlararası bir standart belirlenmiş değil.

Diğer yandan, makalelerin dergilere teslim edilmesiyle kabul edilmesi ve/ya yayınlanması arasında 2 yılı aşabilen süreler geçebiliyor. Bu durumda, doktorayı tamamlama süresinin bu türden yayın kabul aşamalarıyla uzayabilmesi gibi sorunlar mevcut (tam da bu yüzden bazı kurumlar makale portfolyosunun yayınlanmış makale içermesini zorunlu tutmuyor).

Ayrıca, araştırmacının makalesinin bir dergide yayınlanmak üzere kabul almış olmasının, tez değerlendirme komitesi üzerinde bir baskı oluşturacağı gibi endişeler de var. Yayınlanmış makalelerden oluşan bir portfolyonun doktora çalışması olarak red alması halinde, tarifi ve çözümü zor durumların ortaya çıkabileceği gibi kaygılar da dile getiriliyor.

Son olarak, belki de en önemlisi, bu model, tüm akademik başarı ve üretkenliğin makale sayıları, etki faktörü gibi nicel göstergelerle ölçüldüğü üniversite sistemiyle ahenk içerisinde işleyen bir model gibi görünüyor. Daha fazla yayın yapma telkininin doktora aşamasında tesis edilmesi söz konusu. Bu haliyle, doktora derecesinin de bu nicelikselleşmiş performans göstergelerine yenik düşebileceği gibi endişeleri de akılda tutmak gerek.

Tüm bunlara karşın, büyük bir emekle, çoğunlukla yıllara yayılan araştırma sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıkan doktora çalışmalarının kütüphane raflarına terk edilmesi karşısında, makale portfolyosu iyi bir seçenek olarak işletilebilir. Ne de olsa, bunun hangi tarafa kanalize edilebileceği bizim elimizde.

Reklamlar

One thought on “Makale portfolyosu olarak tez çalışması

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s